Wat ligt er op tafel?

Uit een artikel in De Morgen blijkt dat er 3 zaken op tafel liggen. We sommen ze hier even op.

1. Ten eerste is er sprake van een verstrenging van de harde knip. Die stelt dat studenten maximum twee jaar krijgen (en dus vier examenkansen) om te slagen op alle vakken uit de eerste bachelor, lukt dat niet, dan kan je je niet opnieuw in die opleiding inschrijven. Die maatregel zou nu niet enkel gelden voor vakken van de eerste bachelor, maar voor alle vakken. M.a.w. maximaal vier examenkansen voor elk vak. Dat zou dus willen zeggen dat het mogelijk is dat je je opleiding moet stopzetten, omdat je één vak zou moeten meenemen.
2. Daarnaast worden ook de regels rond de studie-efficiëntie strenger. Vandaag geldt doorgaans de regel dat je als student moet slagen voor minstens 60% van de opgenomen studiepunten, anders krijg je bindende voorwaarden opgelegd om de studie te kunnen blijven voortzetten. Die threshold zou nu opgetrokken worden tot 80%. Daarnaast zou iedereen die geen 30% van het opgenomen studiepakket haalt per definitie uitgesloten worden van de opleiding. Die regels laten geen enkele marge. Een jaar met bijzonder veel ziekte of moeilijkheden waardoor je resultaten slecht zijn? Pech.
3. En tenslotte is er nog sprake van een maatregel die stelt dat iedereen zich voor minstens 54 studiepunten moet kunnen inschrijven. Dat is dus bijna een volledig jaar. Neem je minder studiepunten op omdat je keiveel moet werken naast je studies? Of omdat je voor een familielid moet zorgen? Dat is dan opnieuw gewoon pech. Voor jou is er geen plaats meer in het hoger onderwijs.

De logica van minister Demir is niet anders dan die van haar partijgenoot Ben Weyts toen die de harde knip invoerde. Zogezegd gaat het om maatregelen die studenten moeten heroriënteren als ze zijn ingeschreven in een richting die “niet voor hun is”. Maar in de realiteit is dit gewoon sociale selectie.

De maatregelen zijn al hard genoeg voor studenten in een stabiele thuissituatie. Te maken krijgen met een zware ziekte, voor een familielid moeten zorgen, of gewoon ook even pech hebben, het kan ons allemaal overkomen. Deze maatregelen  nemen de foutenmarge weg voor iedereen. Soms duurt het ook even om een geschikte studiemethode te vinden. Wat de minister nu doet is dat ze ons de kansen ontneemt om eens te falen. Dat verhoogt de druk voor elke student. En voor beursstudenten wil de minister er nog een schepje bovenop doen. Het Leuvense studentenblad Veto berichtte namelijk dat de minister ook van plan is om beursstudenten die twee jaar op rij “voor onvoldoende vakken” slagen, hun beurs voor dat tweede jaar zouden moeten terugbetalen! Mensen die financiële moeilijkheden hebben, en dus een beurs nodig hebben, zouden dan plots het geld moeten toveren om die terug te betalen. Dat is de wereld op zijn kop.

Maar wie zijn de eerste studenten die daardoor getroffen worden? Het zijn de studenten die moeten werken om hun studies te kunnen betalen. Het zijn de mensen die geen bijlessen kunnen betalen voor statistiek. Het zijn de mensen met de suboptimale studieomgeving. En daar houden deze maatregelen geen rekening mee. Integendeel: ze verhogen de drempel voor die studenten om te gaan studeren en dreigen duizenden anderen uit het hoger onderwijs te duwen. Het is pure sociale selectie.

De scheve logica van Demir

En dat is meteen ook waar het schoentje knelt. De minister wil zogezegd de “eeuwige student aanpakken”. In De Morgen wordt ook verwezen naar het feit dat in 2021 slechts 28% van de studenten hun bachelor afrond binnen de voorziene drie jaar, tegenover 36,3% in 2008.

Om dat te begrijpen, hebben we echter ook andere cijfers nodig uit 2008. In die periode kregen instellingen uit het hoger onderwijs namelijk ongeveer 9500 euro per student aan financiering. Vandaag de dag is dat al bijna 2000 euro minder per student. Wat is het gevolg daarvan? Er is minder budget voor studentenvoorzieningen, die ook alsmaar duurder worden waardoor meer studenten meer moeten werken, en dus minder kunnen studeren. Maar daarnaast is dat ook een rem op investeringen in infrastructuur, in omkaderend personeel, etcetera. Met andere woorden: de onderwijskwaliteit daalt. In plaats van die problemen aan te pakken, heeft de minister in oktober aangekondigd nog maar eens 80 miljoen euro te willen besparen op hoger onderwijs.

Besparen op hoger onderwijs is geen noodzakelijkheid. De huidige Vlaamse regering bespaart enerzijds op hoger onderwijs, maar keert langs de andere kant 270 miljoen euro subsidies uit aan multinationals, en wil 500 miljoen euro vrijmaken voor een Vlaams defensiefonds. We moeten duidelijk zijn: het zijn de opeenvolgende regeringen die ons onderwijs kapot bespaarden, zij moeten nu hun verantwoordelijkheid nemen in plaats van die op ons af te wentelen. Als Demir echt om het onderwijs zou geven, zou ze erin investeren in plaats van erop besparen.

Er is nog niks beslist

Dat het nieuws nu naar buiten kwam, schoot bij de minister in het verkeerde keelgat. Ze had de maatregelen immers nog niet kunnen voorleggen aan de coalitiepartners. Dat geeft twee voordelen. Ten eerste toont het ons de “naakte” visie van Demir op hoger onderwijs, zonder dat ze voor iemand water bij de wijn moet doen. Het toont ons waar de minister naartoe wil, als we haar laten doen.

Maar ten tweede, en belangrijker, het wil ook zeggen dat er nog niks vastligt. Zowel de hervorming van de beurzen als deze nieuwe aanval op onderwijs zijn nog niet gestemd, dat zegt de minister ook zélf. Dat wil zeggen dat we ons nu moeten uitspreken tegen deze maatregelen. Nu is het moment om druk te zetten om dit uitsluitingsbeleid tegen te gaan.

In december kwamen honderden studenten en personeelsleden op straat aan de VUB tegen de plannen van Demir. Laat ons op die noot ook het nieuwe semester aftrappen en een vuist maken tegen de harde knip x10!