Klimaatmars 2 december: schud na 30 jaar stilstand de politieke kaste wakker

De politieke elite in de wereld heeft nu al 30 jaar de kans om een verschuiving naar een duurzame economie op gang te brengen. Het zou zeer naïef zijn om te hopen dat de klimaattop in Polen op zichzelf tot goede resultaten zal leiden. Het is door actie en mobilisatie dat we druk kunnen uitoefenen op de onderhandelaars.

Wanneer de regeringsleiders van heel de wereld in december in het stadje Katowice in Polen rond de tafel gaan zitten, zullen ze kunnen terugblikken op het warmste kalenderjaar dat ooit door de mens werd vastgesteld. Vooral de zomer van 2018 brak alle records. “De wereld staat in brand” kopte het Britse dagblad The Sun in blokletters. De wereldwijde hittegolf in juli veroorzaakte inderdaad bosbranden in alle uithoeken van de wereld, met honderden dodelijke slachtoffers in Japan en Europa. Ondertussen zijn we eraan gewend geraakt dat records als ‘warmste jaar’ of ‘warmste maand oktober’ gebroken worden. Dat een krant als The Sun daar aandacht aan schenkt, is echter wel verrassend. De tabloid is namelijk bezit van de rechtse mediamogol Rupert Murdoch, berucht voor zijn klimaatscepticisme. “Was dit de hittegolf die voorgoed komaf maakte met klimaatontkenning?” vroeg journalist Michael McCarthy zich dan ook af in The Guardian.

De zomer van 2018 zou de nieuwe norm kunnen worden, althans volgens de Belgische klimaatwetenschapper Wim Thiery. “Als de politiek niets doet, dan zal de aarde met drie tot zes graden opwarmen tegen 2100. Dat zou enorme gevolgen hebben voor mens en natuur. Neem de hittegolf van deze zomer. Dat zal de norm worden”. Professor Thiery, die door het zakenblad Forbes werd uitgeroepen tot één van de dertig beste klimaatwetenschappers ter wereld, berekende ook dat de klimaatverandering niet alleen voor periodes van extreme droogte, maar ook voor periodes van extreme regenval zal zorgen. “Als het regent, volgen er overstromingen. Ook de zeespiegel zal stijgen: grote delen van West- en Oost-Vlaanderen en zelfs een deel van Antwerpen zal onder de zeespiegel komen te liggen. Dat zal ook grote economische gevolgen hebben, kan voor politieke instabiliteit zorgen, dat zal migratiegolven veroorzaken, noem maar op. Dit scenario zou een ramp zijn.”

Werk aan de winkel dus voor de onderhandelaars van de COP24, zoals de 24ste internationale klimaattop van de Verenigde Naties in Katowice genoemd wordt. Op de agenda staat vooral een dialoog om de ambities voor de nationale klimaatplannen omhoog te trekken. Die plannen moest elk land opstellen volgens het Klimaatakkoord van Parijs dat eind 2015 door 196 landen in consensus werd opgesteld om de klimaatopwarming te beperken tot “well below 2°C,” richting 1,5°C. Van de hoerastemming die toen heerste bij beleidsmakers en media, blijft zo goed als niets over. De grootste historische vervuiler, de Verenigde Staten, trok zich vorig jaar onder leiding van president Trump gewoon terug uit het akkoord. En ondanks de grote beloftes die regeringsleiders in Parijs uitspraken, blijft de kloof tussen woord en daad enorm. De concrete plannen die door de deelnemende landen worden voorgesteld, schieten ruim tekort. Opgeteld zouden die plannen - als ze al uitgevoerd worden - neerkomen op een globale opwarming van 2,7 tot 3,5 graden Celsius. Well above 2°C dus.

Dertig jaar struisvogelpolitiek

Exact dertig jaar geleden, in 1988, sprak de wereldberoemde klimaatwetenschapper James Hansen het Amerikaanse Congres toe. “Het is tijd om te stoppen met kletsen. Er zijn voldoende sterke feiten om te stellen dat het broeikaseffect een realiteit is.” De waarschuwing van Hensen dat er dringend moest worden ingegrepen om toekomstige rampen te voorkomen, ging al snel de wereld rond. De wereldwijde politieke elite heeft dus al dertig jaar de kans gehad om de kentering naar een duurzame economie in te zetten. De oprichting van het International Panel on Climate Change (IPCC) van de Verenigde Naties in 1988 en de daaropvolgende klimaatconferenties waren een hoopvol signaal. Maar meer dan mooie woorden zijn er nooit uit voortgekomen. Het opgeklopte en sterk gemediatiseerde enthousiasme in Parijs en daarna de ontnuchtering en teleurstelling, is een slechte film die we sinds de jaren ’90 al vele malen hebben moeten doorstaan. En men lijkt die film dit jaar in Polen opnieuw te willen afspelen.

Dat de klimaatconferenties tot nu toe geen zoden aan de dijk brachten, komt enerzijds door een blind geloof van de politieke elite in de heilzame werking van de markt, zoals blijkt uit de absurde en ineffectieve handel in uitstootrechten die met het Protocol van Kyoto werd opgericht. Anderzijds is er het lobbywerk van vervuilende multinationals, die zelfs steeds vaker de organisatie van de klimaatconferenties sponsoren in ruil voor een zitje rond de onderhandelingstafel. De klimaattop in Parijs werd gesponsord door bedrijven met een gigantische ecologische voetafdruk als Engie, Renault-Nissan en Air France. Voor de COP24 in Katowice zal dat niet anders zijn. Daarenboven organiseert het VN-Milieuprogramma het Sustainable Innovation Forum op wandelafstand van de COP. Dit official side event van de COP24 biedt de CEO’s en vertegenwoordigers van de big business de kans om tussen de onderhandelingen door hun visie te delen met de aanwezige toppolitici en diplomaten. Tussen de sponsors, die ook het woord nemen op de conferentie, vinden we multinationals als BMW Motors, Siemens, Bluewater, dat olietransportschepen bouwt, of Eaton, dat onderdelen bouwt voor vliegtuigen en vrachtwagens. Niet bepaald bedrijven die er belang bij hebben om over te schakelen op hernieuwbare energie, klimaatvriendelijk transport en duurzame productieprocessen.

Een ommekeer is mogelijk

Het zou dus zeer naïef zijn om erop te vertrouwen dat de onderhandelingen in Polen uit zichzelf tot goede resultaten zullen leiden. Door actie en mobilisatie, zoals met de klimaatmars op 2 december in Brussel, kunnen we alvast de Belgische delegatie onder druk zetten om zich ambitieus en verantwoordelijk op te stellen in Polen. Dat houdt onder meer in dat België ervoor ijvert het IPCC-rapport over de 1.5°C-doelstelling als leidraad te nemen voor de onderhandelingen. Maar ook dat ons land binnen de Europese Unie op tafel klopt om de Europese doelstellingen op te trekken totdat ze in lijn zijn met het Akkoord van Parijs en om de handel in uitstootrechten (Emission Trading System, ETS) af te schaffen ten voordele van bindende uitstootnormen voor de industrie. Als één van de grote historische vervuilers, moet België ook meer bijdragen aan de internationale klimaatfinanciering, zonder daarvoor de budgetten van ontwikkelingssamenwerking te beknotten. Tot slot moeten we ook een speerpunt maken van een sociaal rechtvaardige transitie. Dat kan door de rechtvaardige transitie verplicht te laten opnemen in de nationale beleidsintenties, zoals Klimaatcoalitie voorstelt.

Op dit moment is België een land met vier klimaatministers, maar zonder visie. Dat terwijl een hoogtechnologische kenniseconomie als de onze pionier kan zijn in de omschakeling naar een duurzaam systeem. Als we onze versleten kerncentrales sluiten, kunnen de sites dienen als onderzoeksterrein voor nieuwe vormen van energieopslag. Dat vereist wel een coherent en daadkrachtig plan om snel over te schakelen op hernieuwbare energie, iets wat enkel mogelijk is als we de rampzalige privatisering van de energiesector ongedaan maken. Waterwegen moeten beter benut worden om een daling van het wegtransport te compenseren. Het openbaar vervoer moet beter, uitgebreider én gratis. Een studie van De Lijn bevestigde laatst dat het voorstel van PVDA voor gratis openbaar vervoer in Gent haalbaar en betaalbaar is. Via een derdebetalerssyteem kan de overheid tussenkomen om gebouwen en woonhuizen beter te isoleren. Om al die investeringen waar te maken, kan Belfius bijvoorbeeld worden omgevormd tot een publieke investeringsbank onder directe democratische controle. Voor alle technische bezwaren bestaat een oplossing. Enkel de economische en politieke elites staan de redding nog in de weg.

CLAIM THE CLIMATE op 2 december in Brussel

Op 2 december 2018, de dag voordat de COP24 van start gaat, organiseren Klimaatcoalitie en Climate Express een klimaatmars in Brussel onder het motto claim the climate! Hun oproep is duidelijk: “Drie jaar na de ondertekening van het Akkoord van Parijs, moeten de ronkende beloften nog steeds worden omgezet in daden. In België leidt een gebrek aan politieke wil en daadkracht er zelfs toe dat onze uitstoot sinds een paar jaar opnieuw stijgt! We moeten dus een versnelling hoger, en steeds meer mensen laten dat luid en duidelijk horen. Een groeiende groep burgers eisen meer schone lucht, meer fietspaden, minder boskap, minder plastic in onze oceanen, meer hernieuwbare energie, meer internationale solidariteit, meer toekomst voor onze kinderen, kortom meer politieke daadkracht voor het klimaat.” Meer info op www.claimtheclimate.be

Vooral bij jongeren neemt het bewustzijn toe dat het politieke status quo onhoudbaar is als we het klimaat willen redden. De klimaatmars van 2 december is dan ook een kans om een brede volksbeweging voor een sociaal en duurzaam economisch systeem op te bouwen. De studenten van Comac organiseren daarom op 1 en 2 december een internationaal klimaatkamp voor jongeren met linkse jongerenbewegingen uit heel Europa. Zij zullen samen in de klimaatmars stappen achter de banner ‘Red Is The New Green’ !

Comac logo© Comac Studenten 2018.

Privacy

In samenwerking met: