#TOPradioMoetBlijven: waarom het Vlaamse radiobeleid tekort schiet

Sven Gatz, Vlaams Minister van Jeugd, Media en Cultuur, laat de laatste tijd veel van zich horen. Besparingen op jongerenwerk, cultuur en nu gaat hij met de hakbijl door het radiolandschap.

De Gentse zender TOPradio, sinds 1995 een trendsetter in het dancegenre, kreeg in september te horen dat ze moet verdwijnen door een herschikking van de radiofrequenties. Tot 31 december zullen de 160 000 luisteraars via de verschillende huidige TOPradio-frequenties (waaronder in Gent via 99.4 FM) nog kunnen genieten van hun eigenwijze radiostation, daarna zou TOPradio samen met nog heel wat andere lokale radiozenders definitief uit de ether verdwijnen, tenminste als Sven Gatz zijn zin krijgt.

Het nieuwe radiodecreet

Dit alles heeft te maken met een grondige hervorming van het radiolandschap. De ether wordt grofweg opgedeeld in openbare radiozenders (de VRT-netten zoals Radio 1, 2, StuBru, …) en commerciële radiozenders. De commerciële zenders worden in het nieuwe plan verdeeld in drie groepen, met name (1) de drie grote landelijke commerciële zenders (als Qmusic, Joe fm en Nostalgie), (2) de semi-landelijke ketenradio’s of de netwerkradio's (zoals o.a TOPradio) en (3) de lokale zenders (zoals o.a. Urgent).

Nieuw zijn de semi-landelijke zenders, die vroeger om hun bereik te vergroten lokale radiozenders opkochten. Het nieuwe radiodecreet moest een einde stellen aan deze praktijk via de invoering van ‘netwerkzenders’, die een kleine zender als TOPradio de mogelijkheid zou bieden de stap te zetten naar een nationaal bereik. Kleinere zenders hadden daarom aanvankelijk wel oren naar het plan, vooral ook omdat eens een licentie verkregen, die voor negen jaar zou blijven gelden, wat radiozenders meer werkzekerheid zou bieden. Tot zover de theorie, de praktijk draaide echter anders uit.

In het oorspronkelijk voorstel was er plaats voor vijf netwerkzenders. Dit werd echter teruggebracht tot vier zenders. TOPradio deed mee voor het frequentiepakket 3 (“Ander profiel 1”) en ze haalden met hun dossier een score van  93,5 %, de tweede hoogste score van de netwerkzenders. Vreemd genoeg waren deze hoge punten niet voldoende om het te halen van Hit FM, de radiozender die claimt: “Bij ons hoor je enkel hits en geen bla bla”. Hit FM, niet veel meer dan een robot, is niet enkel een inhoudsloze radiozender, het is ook het radiostation van de eigenaar van CFM media. CFM media verkoopt mediaconcepten en reclameruimte, het leveren van een kwalitatieve bijdrage aan het medialandschap is niet direct hun doelstelling. Hun belangen liggen nu eenmaal bij het aanprijzen van producten, niet bij het cultureel verrijken van een grote groep mensen.

TOPradio

Het ongeloof was zeer groot bij de luisteraars van TOPradio.  Met de petitie #topradiomoetblijven haalden ze maar liefst 73 000 handtekeningen op. Toen de minister daar geen gehoor naar had, zijn ze naar de Raad van State getrokken. Deze instantie doet pas in de loop van volgend jaar uitspraak over de procedurefouten. TOPradio is niet alleen want er lopen nog een 9-tal juridische zaken tegen de plannen van Gatz. Naast het bloedbad onder netwerkradio’s werd er ook in de lokale radiozenders grondig gesnoeid.

Het dossier van TOPradio is heel sterk, zo verklaren ze zelf: “we kunnen o.a. valsheid in geschrifte aantonen bij de concurrerende kandidaat en zelfs de onontvankelijkheid van het dossier van die kandidaat kunnen we zwart op wit bewijzen. Ondanks het feit dat de nieuw vergunde radio’s puur juridisch decretaal niet eens mogen worden vergund door een hiaat (een slordigheid) in het decreet, heeft de overheid het dossier groen licht gegeven. Naast de procedurefouten hangt er ook nog eens een zweem van vriendjespolitiek rond dit hele dossier” aldus een medewerker van TOPradio.

Hoe kan het dan dat de 22 jaar oude zender met zo’n sterk dossier het niet haalde van een hitlijst machine? Het antwoord moeten we niet alleen zoeken bij het zogenaamd geknoei. Wat opvalt is dat bij de uitreiking van de netwerkzenderlicencies telkens de zwakkere kandidaat aan het langste eind trok. Zo heeft VBRO radio het gewonnen van het sterke dossier van Ment radio en heeft Hitfm het gehaald van TOPradio. In de 4de groep is het niet eens een semi landelijke zender die het plaatsje heeft binnengehaald, maar het venootschap BG Consulting, die er enkel op uit zijn lokale zenders te overkoepelen. In alle drie de gevallen vormen deze concepten geen bedreiging voor de grote mediagroepen, zoals de De Persgroep (Medialaan: Vtm, Q-music…) en SBS (De Vijver: Vier, Vijf, Zes) die zo hun marktaandeel niet in het gedrang zien komen. Het lijkt eerder de bedoeling te zijn om de grote zenders groter te laten worden en de kleinere te laten verdwijnen.

Liberale visie

Op dit moment probeert Sven Gatz de beslissing er door te duwen. Hij weet namelijk maar al te goed dat wanneer TOPradio op 31 december van de ether gehaald wordt, en ze hun inkomsten verliezen, ze zelfs met de lopende crowdfunding maar moeilijk de periode tot aan het proces kunnen overbruggen. Op die manier zou het kunnen dat wanneer de raad van state in het voordeel van TOPradio pleit, en ze dus het frequentiepakket 3 toebedeeld krijgen, ze financieel niet meer in staat zijn verder te doen en Hit FM alsnog aan het langste eind trekt.

Wij verwerpen de liberale visie van de minister waarin de waarde van de cultuur beperkt wordt tot de prijs die het kost en de winst die het maakt. Comac vraagt dat het uit de ether halen van TOPradio zes maanden wordt uitgesteld, de tijd die nodig is om de klacht van TOPradio tegen de beslissing eerlijk te behandelen. We willen dat het nieuwe radiodecreet wordt aangepast zodat er ruimte is voor verschillende niche-zenders en culturele meerwaarde zwaarder doorweegt dan commercieel rendement. Comac ijvert voor een cultuurbeleid op maat van de burgers waarin toegankelijkheid, diversiteit en culturele verrijking centraal staan, en niet het winstbejag van grote bedrijven.

In samenwerking met: