Seksisme in het studentenleven: durven we ook maatschappelijke ongelijkheid in vraag te stellen?

Vier jaar geleden kwam ik aan als kersverse student sociologie op de Vrije Universiteit Brussel. Gaan studeren betekende voor mij de stap om je grenzen te verleggen, dingen te doen die je nooit van jezelf had verwacht, om op zoek te gaan naar wie je bent. Al snel werd ik verleid door de studentenkringen en hun folklore, het “vrije denken”. Ik besloot om mij te laten dopen, naakt, omdat het achterliggende idee dat iedereen dan gelijk is, ongeacht je sociale, economische of culturele achtergrond, een idee is waar ik mij in kon vinden. Maar dat mooie ideaal leek in de realiteit niet helemaal te kloppen. Na de doop liepen we met een klein groepje schachtinnen naar buiten en kregen we opmerkingen als “da’s die met haar schone tetten” toegeroepen. In de realiteit bleek het ideaal van gelijkheid tussen man en vrouw niet te kloppen, want als vrouw werd ik anders beoordeeld dan een man.

De afgelopen dagen is er veel gereageerd op het artikel dat verscheen in De Moeial, de studentenkrant van de VUB, omtrent het seksisme in de kringen. Moedig dat zo’n artikel werd geschreven, wetende dat er niet altijd positief op zal worden gereageerd. Maar vandaag is er wel een debat losgekomen op mijn universiteit dat ik alleen maar kan aanmoedigen. Een debat dat hopelijk onze heersende normen en waarden over de rol van een vrouw in de samenleving in vraag zal stellen. 

Seksisme, een maatschappelijk probleem

De rolpatronen voor mannen en vrouwen worden ons aangepraat vanaf de kleuterschool, ingeprent in de media, de mainstream films en televisie, de reclame. Op verschillende plaatsen uit zich dat anders. In een volkse buurt wordt je misschien openlijk nagefloten op straat. Aan onze universiteit kan iemand die het goed kan uitleggen als Willem Elias, na zijn omstreden uitspraken die verkrachting goedspreken en een aanklacht aan zijn been wegens seksuele intimidatie, nog “eervol” ontslag nemen als decaan en tot vandaag blijven lesgeven. Thuis doen vrouwen nog altijd het gros van het huishoudelijk werk. Op het werk worden we in België nog steeds 9% minder betaald dan een man voor exact hetzelfde werk. En ook in de studentenkringen worden rolpatronen van stoere, dominante verleiders (m) tegenover bescheiden, onderdanige lustobjecten (v) soms versterkt met objectiverende missverkiezingen, vernederende doopopdrachten en handtastelijke feesttradities. De vraag is dus niet of er wat mis is met het kringleven op zich – dat is namelijk niet het geval – maar wel of daar al voldoende wordt stilgestaan bij de maatschappelijke context van het seksisme.

Dat vrouwen vandaag minder verdienen dan mannen, minder in posities terecht komen met verantwoordelijkheid als mannen, kortom dat zij maatschappelijk gezien ongelijk zijn aan mannen, los je niet op door mannen en vrouwen schijnbaar gelijk te behandelen. Door naast een ‘pretslet’ ook een ‘manhoer’ te verkiezen. Wanneer in de heersende mentaliteit de vrouw een lustobject voorstelt, dan helpt het niet om mannen en vrouwen in het studentenleven gelijk te objectiveren of te vernederen. De impact zal namelijk harder zijn voor een vrouw dan voor een man, omdat zij die vernederingen al van kindsbeen af ondergaat.

Dat het seksisme zich niet enkel voordoet binnen de kringen, maar in alle lagen van de samenleving is een structureel probleem. Seksisme, net als andere discriminaties en ongelijkheden, verdelen de samenleving, door mensen in concurrentie te zetten met een verschillend loon, door besparingsmaatregelen op te leggen in bepaalde sectoren waar gediscrimineerde bevolkingsgroepen oververtegenwoordigd worden, ten nadele van de samenleving als geheel. Het (onbewust) reproduceren van het seksisme binnen onze kringen, universiteit en samenleving, legitimeert in dat opzicht de structurele ongelijkheid. Het is een oud verhaal: het politieke, economische en media-establishment zaait verdeeldheid tussen man en vrouw, blank en gekleurd of jong en oud om makkelijker het geheel de baas te kunnen.

Stel alle maatschappelijke normen in vraag, ook ongelijkheid

Dat er vandaag zoveel debat bestaat rond het seksisme in onze samenleving is een positief teken. Wie zo bang is voor dat debat dat hij (zij?) magazines met kritische artikels gaat vernielen, moet misschien eens nadenken wat hij/zij te zoeken heeft op een universiteit die een open debatcultuur tot haar kernwaarden rekent. Dat er vandaag een artikel verschijnt over fenomenen waarin het seksisme in stand wordt gehouden in onze samenleving is het bewijs dat onze waarden en normen aan het verschuiven zijn. Dankzij de ontwikkeling van de wetenschap hebben valse ideeën en vooroordelen plaats gemaakt voor het vrije denken. Laten we dit als VUB-gemeenschap, die deze waarden hoog in het vaandel houden, dan ook omarmen, in plaats van in een kramp te schieten wanneer onze (foute) tradities in vraag worden gesteld.

“Als je hele doel de maatschappelijke norm in vraag stellen is, kan je wat tegenstand verwachten”. Dat blijkt waar te zijn, vraag het maar aan de dappere vrouw die de getuigenissen van seksisme in het kringleven verzamelde en naar buiten bracht. We moeten ons echter niet laten doen door die tegenstand en blijven opkomen voor ons gelijk en voor onze gelijkheid. Daarvoor is het nodig dat mannen en vrouwen, gedoopte en niet-gedoopte studenten de handen in elkaar slaan. Laten wij de bakermat zijn van een samenleving zonder seksisme, waar man en vrouw zich elkaars gelijken kunnen noemen. Dat gaat enkel wanneer wij als studenten bereid zijn om onze mentaliteit te wijzigen en actief stappen te ondernemen om onze kringen, onze universiteit en ook onze samenleving meer gelijk te maken.

Iman Ben Madkhour
Voorzitter Comac VUB

In samenwerking met: